Dünya’da karmaşık hayvan yaşamının ne zaman başladığına ilişkin yeni araştırma, süngerlerin bilinen en eski hayvanlardan biri olduğu görüşünü destekleyen kimyasal kanıtlar ortaya koydu. MIT öncülüğündeki ekip, kayalarda korunan izleri inceleyerek bu canlıların 541 milyon yıldan daha önce var olduğuna işaret etti.
Kayalardaki kimyasal izler incelendi
Dünya yaklaşık 4,5 milyar yıl önce oluştu; ilk mikrobiyal yaşamın ise yaklaşık 4 milyar yıl önce ortaya çıktığı düşünülüyor. Çok hücreli ve karmaşık canlıların gelişmesi bunun ardından milyarlarca yıl aldı. Bilim insanları, hayvanların erken dönemini araştırırken geleneksel fosiller yerine kayalarda bulunan kimyasal kalıntılara yöneldi.
Araştırmacılar, hücre zarlarındaki sterollerin jeolojik olarak dayanıklı biçimleri olan steranları belirledi. Özellikle 30 karbon atomu taşıyan steranlar çalışmanın odağındaydı. Ekip, bu bileşiklerin demosünger adı verilen sünger grubuyla biyokimyasal bağını ortaya koydu. Bulgular, incelenen kaya örneklerindeki kimyasal izlerin erken hayvan yaşamına ait olabileceğini gösteriyor.
MIT araştırmacısı Roger Summons, bu ilk canlıların görünüşünün bilinmediğini belirtiyor. Summons’a göre söz konusu canlılar muhtemelen denizlerde yaşayan, yumuşak gövdeli ve silika iskeleti bulunmayan organizmalardı.
Bugün yaşayan süngerlerde karmaşık organlar, dokular ve sinir, sindirim ya da dolaşım sistemleri bulunmuyor. Farklı işlevleri olan ökaryotik hücrelerden oluşan yumuşak yapılarıyla tanınıyorlar. Hücre duvarlarının olmaması ile beslenme ve çoğalma özellikleri, onları bitki ya da mantar değil hayvan olarak sınıflandırmanın temelini oluşturuyor.
Üç ayrı kanıt aynı sonuca işaret ediyor
Daha önce 30 karbonlu sterollerin karmaşık canlılara işaret edebileceği öne sürülmüştü. Ancak kimyasal izlerin jeolojik süreçler veya başka basit organizmalarla açıklanabileceği de tartışılıyordu. Yeni çalışma, bu olasılıkları değerlendirmek için farklı kanıtları bir araya getirdi.
Umman, Sibirya ve Batı Hindistan’dan alınan kaya örneklerinde yapılan analizler, steran izlerini demosüngerlerle ilişkilendirdi. Araştırma ekibi ayrıca 30 karbonlu sterolü laboratuvarda sentetik olarak üretti. Deneyler, demosüngerlerin genlerinde kodlanan özel bir enzimin bu bileşiği üretebileceğini gösterdi.
Summons, kayalardaki verilerin, süngerlerde gözlenen bileşiklerin ve laboratuvarda yeniden üretilen kimyasal sonuçların birbirini desteklediğini vurguladı. Araştırmacıya göre bu üç kanıt çizgisinin aynı sonuca yönelmesi, süngerlerin Dünya’daki en eski hayvanlardan biri olduğu görüşünü güçlendiriyor.
Süngerlerden Kambriyen çeşitliliğine
Süngerlerin ortaya çıkışından sonraki dönemde hayvan yaşamı çeşitlendi. Kambriyen patlaması adı verilen süreçte, birçok ana hayvan grubunun fosil kayıtlarında belirmesiyle canlı çeşitliliği hızla arttı. Basit yapılı süngerlerin ardından ekosistemler daha karmaşık canlılarla doldu ve günümüzdeki hayvanlar aleminin temelleri oluştu.
