21 Kasım 2026
Aofrehber
Sola kaydırarak kapat
Ana Sayfa
Kategoriler
Diğer
DUYURULAR
Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’ndaki parçacık dedektörünün içinden görünüm
Genel Bilgiler

LHC’de zeptometre ölçeğinde araştırma: Nadir bozunmada ilk kanıt

LHCb araştırmacıları, güzellik kuarklarının çok nadir bir bozunmasına dair ilk kanıtı elde etti. Bulgular Standart Model’le uyumlu; çalışma karanlık madde araştırmalarına yönelik zeptometre ölçeğinde incelemeler içeriyor.

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’ndaki LHCb deneyiyle çalışan araştırmacılar, güzellik kuarklarıyla bağlantılı son derece nadir bir bozunmaya ilişkin ilk kanıtı buldu. Zeptometre ölçeğine uzanan çalışma, karanlık madde ve evrendeki madde-antimadde dengesizliği hakkındaki sorulara yeni bir araştırma alanı açıyor; ancak sonuçlar henüz Standart Model’in ötesinde bir fiziğe işaret etmiyor.

LHC’de zeptometre ölçeği incelendi

Fizikçiler, Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda görünür ışığın dalga boyunun yüz trilyonda birinden daha küçük ölçekleri araştırdı. Zeptometre ölçeği, nanometrenin trilyonda birine karşılık geliyor. Görünür ışığın dalga boyu ise yaklaşık 380 ile 750 nanometre arasında değişiyor.

Çalışmanın odağında, atom çekirdeklerindeki yukarı ve aşağı kuarklarla akraba olan güzellik kuarkları vardı. Yüksek enerjili çarpışmalarla oluşan bu kuarkları içeren parçacıklar, bozunmadan önce yaklaşık saniyenin bir buçuk trilyonda biri kadar varlığını sürdürüyor. Araştırmacılar, bu bozunmaları inceleyerek henüz saptanmamış fiziksel süreçlerin izini aradı.

Evrenin toplam maddesinin yaklaşık yüzde 85’ini oluşturduğu düşünülen karanlık maddenin yapısı ve evrende antimaddeden neden daha fazla madde bulunduğu, çalışmanın ilişkilendirildiği temel sorular arasında. Araştırmanın bulguları 3 Kasım’da CERN’de düzenlenen bir seminerde açıklandı. Sonuçlar hakem değerlendirmesinden geçmedi; çalışma ön baskı olarak paylaşıldı.

Kırk yılı aşkın süredir aranan bozunmaya dair kanıt

Cambridge Üniversitesinden parçacık fizikçisi Harry Cliff’in de yer aldığı ekip, güzellik kuarklarıyla ilişkili çok nadir bir bozunma sürecinin ilk kanıtını elde etti. Cliff’in belirttiğine göre, bu tür parçacıkların yalnızca on milyarda biri söz konusu bozunmayı gerçekleştiriyor.

B⁰ → μ⁺μ⁻ biçiminde gösterilen süreçte, güzellik kuarkı ile karşıt kuark içeren bir parçacık bozunarak bir müon ve bir antimüon oluşturuyor. Fizikçilerin kırk yılı aşkın zamandır aradığı bu olay, şimdiye kadar gözlenen en nadir güzellik parçacığı bozunmalarından biri.

LHCb yükseltmesi veri toplamayı hızlandırdı

Araştırma, güzellik kuarklarını incelemek üzere tasarlanan LHCb deneyiyle yürütüldü. Deneyin 2024’teki kapsamlı yükseltmesi, farklı parçacık türlerini daha iyi ayırt etmeye yardımcı oldu. Makine öğrenimi yöntemleri de başka olaylardan kaynaklanan arka plan gürültüsünü büyük ölçüde azalttı.

Cliff, veri toplama kapasitesindeki artışı, artık bir yılda geçmişte on yılda elde edilen miktarda veri toplanabilmesiyle açıkladı.

Sonuçlar Standart Model’le uyumlu

Ölçümler, nadir bozunmanın parçacık fiziğinin Standart Modeli’ndeki öngörülerle uyumlu olduğunu gösterdi. Bu nedenle çalışma, mevcut teorilerin açıklayamadığı yeni bir fiziksel olgunun doğrudan kanıtını ortaya koymadı.

Cliff, çok küçük mesafelerin incelenmesinin bilinmeyen parçacıklara dair izler sağlayabileceğini düşünüyor. Bu yaklaşım, özellikle karanlık maddenin doğasını araştırmak bakımından önem taşıyor.

Ekibin bir sonraki hedefi, 2030’lu yıllarda planlanan parlaklık artışlarından yararlanmak üzere LHCb deneyini yeniden geliştirmek. Birleşik Krallık’ın projeye ayırdığı fonu yakın zamanda geri çekmesi ise yükseltme çalışmalarının geleceğini belirsizleştirdi.

F

Aöfrehber.com

Tüm yazıları

İlgili Haberler

Yorumlar (0)

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!

Yorum Yap
Yorumunuz onaylandıktan sonra yayımlanır.

Ad ve e-posta bilgileriniz moderasyon, güvenlik ve gerektiğinde sizinle iletişim kurmak amacıyla işlenir. Ayrıntılar için Gizlilik Politikası sayfasını inceleyin.