ABD’den Çin’e petrol taşıyan bir tankerin kiralanması yaklaşık 80 milyon dolara ulaştı. Bu tutar, SpaceX’in standart Falcon 9 roket fırlatmasının 74 milyon dolarlık maliyetini aşarken, navlun giderleri de geçen yılın aynı rotasındaki seviyenin kat kat üzerine çıktı.
Tanker kiralamak roket fırlatmaktan pahalı
Gemi brokeri Gibson’ın verilerine göre, ABD-Çin hattında bir petrol tankerinin kiralanma maliyeti yaklaşık 80 milyon dolar. Yılın başlarında benzer özellikte bir tankeri ikinci el piyasasında buna yakın bir bedelle satın almak mümkündü.
Varil başına taşıma gideri de aynı güzergâhta 40-41 dolara yükseldi. Geçen yıl ortalama navlun yaklaşık 4,50 dolardı. WTI ham petrolünün 9 Ekim’de varil başına yaklaşık 91 dolardan işlem gördüğü dikkate alındığında, taşıma maliyeti petrolün piyasa değerinin yaklaşık yüzde 45’ine denk geliyor.
Hürmüz Boğazı ve güvenlik sorunları kapasiteyi etkiliyor
İran’a yönelik saldırılarda hasar alan gemilerin hizmet dışı kalması, taşımacılık kapasitesini daraltan etkenlerden biri. Bazı tankerler de Husilerin saldırılarından kaçınmak amacıyla Afrika’nın çevresinden dolaşıyor. Hürmüz Boğazı’ndaki petrol trafiği savaş öncesi düzeyin yaklaşık yüzde 80’ine dönse de lojistik sıkıntılar sürüyor.
Gemi brokeri SSY’nin değerlendirmesine göre enflasyona göre düzeltilen tanker navlunları, 1960’larda süper tankerlerin kullanılmaya başlanmasından bu yana kaydedilen en yüksek düzeylere çıktı. Ücretler, 1980’lerde İran-Irak Savaşı sırasında Basra Körfezi’ndeki ticari gemilere düzenlenen saldırılarla yaşanan tanker krizini de geride bıraktı.
Yüksek navlun rafineri marjlarını daraltıyor
Taşıma giderlerindeki artış, ABD petrolünün Asya pazarlarındaki rekabet gücünü azaltıyor. Asyalı rafineriler ham petrol için farklı seçenekleri değerlendirmeye başladı; yükselen navlun aynı zamanda rafinerilerin kâr marjlarını baskılıyor.
Avrupa merkezli Repsol’un varil başına 36 dolar olan üçüncü çeyrek rafinaj marjı, ekim ayında yaklaşık 15 dolara geriledi. Navlun ücretleri artmayı sürdürürse rafinerilerin işledikleri ham petrol miktarını azaltması ve küresel petrol ticaretinin yeniden şekillenmesi gündeme gelebilir.
