Gizliliği kaldırılan ABD belgeleri, 1960’larda hava koşullarını değiştirme araştırmalarına ayrılan bütçenin artırıldığını ve bulut tohumlamanın Vietnam Savaşı’nda ikmal yollarını aksatmak amacıyla kullanıldığını gösteriyor. Belgeler, günümüzde gizli bir küresel hava kontrol programı yürütüldüğü iddialarını ise doğrulamıyor.
Hava koşullarını değiştirme araştırmalarına daha fazla kaynak
CIA arşivindeki 7 Ekim 1965 tarihli “Weather Modification” başlıklı belgede, ABD’nin hava koşullarını değiştirme çalışmalarına ilgisinin büyüdüğü aktarılıyor. Belgede, 1967 için planlanan federal desteğin 1963 düzeyinin dört katına, 1965 düzeyinin ise iki katından fazlasına ulaşacağı belirtiliyor. Programın genişletilmesinin Beyaz Saray’ın desteğini aldığı da kaydediliyor.
Araştırmalar yalnızca yağış miktarını artırmaya yönelik değildi. Bulut ve sis dağıtma, yağışı çoğaltma ve fırtına sistemlerini etkileme yöntemleri, sivil ve askeri kullanım ihtimalleri kapsamında inceleniyordu.
Project Popeye ile Vietnam’daki ikmal hatları hedeflendi
Bu çalışmaların askeri alandaki örneklerinden biri Project Popeye oldu. ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 1967 tarihli resmi belgesinde, Kuzey Vietnam ve Laos’taki ikmal güzergâhlarında yağışı artırmak için bulut tohumlamanın planlandığı belirtiliyor.
Operasyonun hedefi, özellikle Ho Chi Minh Yolu çevresindeki yolları çamurlandırarak kamyonların ilerlemesini yavaşlatmak ve askeri ikmali aksatmaktı. Ekim 1966’da 50’den fazla bulut tohumlama denemesi yapıldı. Belgelerde, girişimlerin çoğunun kısa süre içinde yağışla sonuçlandığı değerlendirildi.
Project Popeye 1967’den 1972’ye kadar sürdü. Yağış oluşumunu teşvik eden maddelerin bulutlara bırakılmasıyla, muson koşullarının hedef bölgelerde daha uzun süre devam etmesi amaçlandı.
ENMOD Sözleşmesi askeri amaçlı çevresel müdahaleleri sınırladı
Hava koşullarından askeri avantaj sağlama girişimleri sonraki yıllarda uluslararası gündeme taşındı. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, çevresel değişiklik tekniklerinin askeri ya da düşmanca amaçlarla kullanılmasını sınırlayan ENMOD Sözleşmesi’ni 1976’da kabul etti. Sözleşme 5 Ekim 1978’de yürürlüğe girdi.
Belgeler, hava koşullarını değiştirme yöntemlerinin geçmişte askeri operasyonlarda denendiğini ortaya koyuyor. Bununla birlikte, 1965 tarihli CIA belgesi günümüzde uçakların gizlice kimyasal püskürttüğü veya küresel ölçekte devam eden bir “hava kontrol sistemi” bulunduğu iddialarına kanıt oluşturmuyor.
