Jack Dorsey’in geliştirdiği Bitchat, internet bağlantısı ve telefon numarası olmadan yakındaki cihazlara mesaj gönderebilmesiyle Fransa’da App Store’un en çok indirilen sosyal ağ uygulaması oldu. Protestolar, sosyal medya erişimine ilişkin tartışmalar ve ülke çapındaki mobil şebeke kesintisi uygulamaya ilgiyi artırdı.
Bitchat, Fransa’da tüm kategorilerdeki ücretsiz uygulamalar listesinde de ilk 10’a girdi. Uygulamanın popülerliği, 17 Ekim’de hayat pahalılığına karşı ülke genelinde düzenlenen protestoların ardından yükseldi. Yüz binlerce kişinin katıldığı gösteriler sırasında yağma olayları yaşandığı ve 1.800’den fazla kişinin gözaltına alındığı bildirildi.
Eski Fransa Başbakanı ve cumhurbaşkanı adayı Gabriel Attal’ın olayların görüldüğü bölgelerde sosyal medyaya geçici erişim kısıtlaması getirilmesini gündeme taşıması da alternatif iletişim araçlarına yönelimi etkiledi.
Bitchat internet olmadan nasıl çalışıyor?
Jack Dorsey, Bitchat’i geçen yıl 6 Temmuz’da; Bluetooth mesh ağları, mesaj aktarımı, çevrimdışı mesaj saklama ve şifreleme teknolojilerini incelemek için hazırladığı bir hafta sonu projesi olarak duyurdu. Dorsey, uygulamanın çalışma yaklaşımını internetin ilk dönemlerindeki IRC protokolünü anımsatan bir yapı olarak tarif etti.
Uygulama, Bluetooth mesh ağı aracılığıyla yakındaki telefonların internet olmadan mesajlaşmasını sağlıyor. Kullanıcıların hesap açması ya da telefon numarası vermesi gerekmiyor. Bitchat yüklü cihazlar hem mesaj gönderiyor hem de diğer cihazlar arasında mesajları aktaran röle işlevi görüyor.
Mesajlar birden fazla cihaz üzerinden iletilerek erişim mesafesi genişletilebiliyor. Çok atlamalı iletişim teorik olarak yaklaşık 300 metreye ulaşabiliyor; cihazların sık bulunduğu alanlarda bu yapı avantaj sağlayabiliyor. Özel mesajlar Noise Protocol Framework kullanılarak uçtan uca şifreleniyor. Yakındaki kullanıcıların görebildiği herkese açık bir #mesh kanalı da uygulamada yer alıyor.
Bitchat’in Android sürümü, internet bağlantısına veya uygulama mağazasına gerek kalmadan cihazlar arasında paylaşılabiliyor. İnternet erişimi bulunduğunda, uzaktaki kullanıcılar ya da belirli coğrafi bölgeler için açılan kanallarda Nostr protokolü kullanılabiliyor.
Şebeke kesintisi uygulamaya ilgiyi artırdı
Orange ve Sosh aboneleri, 21 Ekim’de yaklaşık 11.20 ile 21.00 arasında süren mobil şebeke kesintisinden etkilendi. Fransız basınında bunun operatörün yıl içindeki üçüncü ülke çapındaki kesintisi olduğu aktarıldı. Protestolar sırasında platformların erişime kapatılabileceğine ilişkin açıklamalarla birlikte yaşanan kesinti, internet olmadan iletişim kurabilen araçlara ilgiyi yükseltti. Bitchat’in Fransa’daki coğrafi kanalındaki yoğunluk performans sorunlarına da yol açtı.
Protestolar ve afetler uygulamanın kullanımını gündeme taşıdı
Bitchat’in indirme sayıları, geçen yıl kullanıma sunulmasının ardından internet kısıtlamalarının ve protestoların yaşandığı farklı ülkelerde arttı. Uganda’da muhalefet lideri Bobi Wine, bu yıl seçimler öncesinde olası internet kesintilerine karşı vatandaşlara uygulamayı indirmeleri çağrısında bulundu. İran’da ocak ayındaki protestolar ve internet kısıtlamaları sırasında, Nepal’de ise 2025’te sosyal medya platformlarına yönelik kısıtlamalar ve sonrasındaki olaylarda Bitchat’e ilgi yükseldi.
Uygulama yalnızca protesto dönemlerinde kullanılmak üzere tasarlanmadı. Jamaika’da Melissa Kasırgası’nın ardından da daha fazla gündeme geldi. Şebekelerin devre dışı kaldığı afetlerde arama kurtarma çalışmalarına katkı sağlayabileceği belirtiliyor.
Bitchat’in merkeziyetsiz yapısı bazı ülkelerde erişim kısıtlamalarına da konu oldu. Apple, ilkbaharda Çin Siber Uzay İdaresi’nin talebi üzerine uygulamayı Çin App Store’undan kaldırdı. Hindistan da yaz aylarında protestolar sırasında Bitchat’e ilginin artmasının ardından uygulamanın App Store ve Google Play’den çıkarılmasını talep etti.
