James Webb Uzay Teleskobu ve Şili’deki ALMA dizisi, evren henüz 1 milyar yaşına gelmeden var olan J1440+0019 kuasarını gözlemledi. Araştırmacıların hesaplamasına göre kuasarın merkezindeki kara delik yaklaşık 1,1 milyar Güneş kütlesinde.
Toz, kuasar ışığını daha kırmızı gösteriyor
![J1440+0019 kuasarının [C II] çizgisi ve 249,276 GHz süreklilik gözlemlerini gösteren iki panelli harita](https://www.aofrehber.com/thumb.php?src=j1440-0019-alma-gozlem-haritalari-94aba5f7b7.webp&w=1200&v=2 "ALMA ile J1440+0019 gözlemleri")
Leiden Gözlemevi’nden Daming Yang liderliğindeki ekip, Subaru teleskobunun SHELLQs araştırmasında belirlenen kuasarı inceledi. Webb, kuasarın merkezinden yayılan ışığa; ALMA ise galaksideki soğuk gaz ve toza odaklandı.
Kuasarlar, merkezlerindeki kara deliğe doğru çekilen gazın yaydığı ışıkla parlar. J1440+0019 çevresindeki toz bu ışığın bir kısmını engellediği için kaynak daha kırmızı görünüyor. Bu durum, morötesi ışığı tarayan gözlemlerin benzer kuasarları tespit etmesini zorlaştırabiliyor.
Ekip, kara deliğin çevresindeki parlaklığın, ışığın dışarı doğru itişi ile kara deliğin çekiminin dengelendiği sınırın yaklaşık yüzde 80’ine ulaştığını hesapladı. Araştırmacılara göre bu sonuç, kara deliğin çevresinden yoğun biçimde madde çektiğine işaret ediyor.
Gaz saniyede 3.600 kilometreye kadar çıkıyor
Webb verilerinde merkezden dışarı hareket eden gaza ait izler de görüldü. Araştırmacılar gazın hızını saniyede yaklaşık 900 ila 3.600 kilometre arasında hesapladı.
ALMA gözlemleri, galakside yaklaşık 400 milyon Güneş kütlesi kadar toz bulunduğunu gösteriyor. Galaksideki karbon gazından yayılan ışık da evrenin bu döneminde gözlenen en güçlü örnekler arasında yer alıyor.
Ekip, yıldız oluşum hızının yılda en fazla 1.330 Güneş kütlesi olabileceğini belirtiyor. Bu ölçüm yıldızların sayısını değil, oluşan yıldızların toplam kütlesini ifade ediyor. Kuasarın tozu ısıtabilmesi nedeniyle araştırmacılar bu değeri bir üst sınır olarak değerlendiriyor.
ALMA gözlemi 5,5 dakika sürdü
ALMA, galaksideki gaz ve toza ilişkin temel izleri yalnızca 5,5 dakikalık gözlemle yakaladı. Araştırmacılar, Euclid ve Roman teleskoplarının benzer kuasarların bulunmasına ve kara deliklerin erken dönemlerinin incelenmesine katkı sağlayabileceğini düşünüyor.
