İspanya’daki Museo de Historia de la Computación, 1976’da geliştirilen Cray-1 süper bilgisayarını 30 eski Apple Mac mini kullanarak yeniden kurdu. Yaklaşık 18 ayda tamamlanan ve orijinal makineyle benzer boyutlarda hazırlanan sistem, açıklanan en yüksek değerlere göre Cray-1’in teorik kapasitesinin yaklaşık 9 bin 375 katına ulaşabiliyor.
![]()
30 bilgisayar tek sistem olarak çalışıyor
Projede 25 çift çekirdekli Intel Core i5 işlemcili ve beş dört çekirdekli Intel Core i7 işlemcili Mac mini kullanıldı. Bilgisayarlar, hesaplama işlerini aralarında paylaştıracak biçimde aynı ağ üzerinde bir araya getirildi. Sistem macOS Mojave işletim sistemiyle çalışıyor; orijinal Cray-1’in işlemci mimarisini taklit etmiyor.
![]()
Müzenin paylaştığı bilgilere göre sistemin hesaplama gücü 1,5 teraflops seviyesine kadar çıkabiliyor. Daha güncel testlerde ise 1,3 teraflops performans ölçüldü. Orijinal Cray-1’in teorik işlem kapasitesi yaklaşık 160 megaflops olarak veriliyor. En yüksek değerler kıyaslandığında yeni sistem yaklaşık 9 bin 375 kat daha yüksek kapasite sunuyor. Ancak mimariler ve ölçüm yöntemleri farklı olduğu için bu oran doğrudan işlem hızı karşılaştırması anlamına gelmiyor.
Cray-1’in bilimsel hesaplama geçmişi
Seymour Cray tarafından 1976’da geliştirilen Cray-1, bilimsel araştırmalarda kullanılmak üzere tasarlanmıştı. Hava durumu tahminleri, nükleer fizik ve havacılık gibi alanlardaki karmaşık hesaplamalarda görev aldı. Verileri paralel işleyebilen vektör işlemci mimarisi, bilgisayarın öne çıkan özellikleri arasındaydı.
Soğutma için doğal hava akışından yararlanılıyor
Cray-1’in çalışma sırasında ürettiği yüksek ısı, büyük soğutma sistemlerini gerekli kılıyordu. Yeni düzende Mac mini’ler alüminyum taşıyıcılar üzerinde dikey yerleştirildi; sıcak havanın doğal hava akışıyla uzaklaşması hedeflendi. Ek mekanik soğutma fanlarına ihtiyaç duymayan sistem sessiz çalışıyor. Müze ziyaretçileri hesaplamaları ve işlem gücünün çekirdeklere dağıtılmasını canlı olarak takip edebiliyor.
M4 işlemcili Mac mini ekleme planı
Müze ekibi, sistemdeki boş alana 70 ila 80 Apple M4 işlemcili Mac mini eklemeyi değerlendiriyor. Kitle fonlamasıyla gerçekleştirilmesi planlanan genişlemenin işlem kapasitesini artırması ve bilgisayarın dünyanın en güçlü süper bilgisayarlarını sıralayan TOP500 listesine girmesini sağlaması amaçlanıyor.
Yaklaşık 18 ay süren proje, hem Apple’ın kuruluşunun hem de Cray-1’in ortaya çıkışının 50. yılı için hazırlandı. Müze, çalışmayla bilgisayar teknolojisinin yarım yüzyıldaki gelişimini gösterirken eski bilgisayarların farklı amaçlarla yeniden kullanılmasına da örnek oluşturuyor.