Meta, işletme hesaplarına ilişkin kullanım koşullarından yapay zekâ eğitimi ifadesini çıkardı; ancak içeriklerin ürün geliştirme amacıyla kullanılmasına izin veren hükümler yürürlükte kaldı. Hukuk uzmanları, bu geniş ifadelerin haber sitelerinden toplanan içeriklerin yapay zekâ sistemlerinde kullanılmasına kapı aralayabileceğini belirtiyor.
İlk metindeki geniş kullanım yetkisi tartışma yarattı
30 Ekim’de yürürlüğe girmesi planlanan işletme koşullarının ilk sürümünde Meta, işletme hesaplarıyla bağlantılı web sitelerindeki içerikleri ürün geliştirme, araştırma ve eğitim amacıyla kullanabileceğini belirtiyordu. Bu hüküm, işletme hesabı bulunan haber kuruluşlarının makale ve diğer yayınlarının şirketin yapay zekâ sistemlerine veri olabileceği kaygısını doğurdu.
Yayıncılık sektöründen gelen tepkilerin ardından Meta, yapay zekâ modellerinin eğitilmesine yönelik açık ifadeyi metinden çıkardı. Buna karşılık şirketin topladığı içerikleri ürünlerini geliştirmek için kullanmasına izin veren hükümleri korudu. Böylece haber yayınlarının hangi amaçlarla kullanılabileceğine ilişkin belirsizlik devam etti.
Uzmanlar “geliştirme” ifadesinin kapsamına dikkat çekiyor
Cornell Üniversitesi Hukuk Fakültesinde dijital hukuk ve bilgi hukuku alanında çalışan Profesör James Grimmelmann, değişikliğin temel sorunu çözmediğini söyledi. Grimmelmann’a göre işletmelerin ürünleri ya da hizmetleriyle bağlantılı içerikleri kapsayan hüküm, Meta’nın web sitelerinin tamamını taramasına imkân verecek kadar geniş yorumlanabilir. Eğitim ifadesinin kaldırılması, şirketin içeriklere erişim ve onları kullanma yetkisinin aynı ölçüde daraldığını göstermiyor.
Loevy & Loevy’de medya ve fikrî mülkiyet hukuku alanında çalışan avukat Matt Topic de güncellenen koşulların, Meta’ya toplanan içerikleri işletme ürünlerini geliştirme amacıyla kullanma hakkı tanıdığını belirtti. Topic, “işletme ürünü” ifadesinin açıkça tanımlanmadığını ve şirketin işletmelere yönelik yapay zekâ ürünlerini de kapsayabileceğini ifade etti. Ona göre “geliştirmek” sözcüğünün hukuki kapsamı, yapay zekâ modeli eğitimini de içerecek biçimde yorumlanabilir.
robots.txt tercihleri ve sözleşme hükümleri
Web siteleri, robots.txt dosyasıyla arama motorlarına ve diğer otomatik sistemlere hangi bölümlerin taranabileceğini bildirebiliyor. Ancak bu dosya tek başına teknik bir erişim engeli oluşturmuyor ve bütün sistemlerin belirtilen tercihlere uymasını garanti etmiyor.
Meta’nın ilk koşulları gündeme geldiğinde bazı hukuk uzmanları, şirketin işletmelerle yaptığı sözleşmelere dayanarak kullanım koşullarının robots.txt dosyasındaki kısıtlamalardan üstün olduğunu ileri sürebileceği ihtimaline dikkat çekmişti. Böyle bir yorumun geçerliliği kesinleşmiş değil. Tartışmanın odağında, sözleşmelerle tanınan kullanım hakları ile sitelerin otomatik taramaya ilişkin tercihleri arasındaki ilişki bulunuyor.
Meta, yayıncıların mevcut tercihlerinin korunduğunu söylüyor
Meta sözcüsü Daniel Roberts, The Verge’e yaptığı açıklamada içerik sahiplerinin robots.txt üzerinden tercih bildirmeyi sürdürebileceğini söyledi. Roberts, değişikliğin haber sitelerinden içerik toplamayı hedeflemediğini ve yayıncıların mevcut tercihlerini geçersiz kılacak yeni haklar vermediğini belirtti.
Meta’nın açıklaması, kullanım koşullarındaki geniş ifadelerin yayıncıların kısıtlamalarını aşmak için kullanılabileceği yönündeki uzman değerlendirmelerinden ayrılıyor. Şirketin haber kuruluşlarının tamamını fiilen taradığına ilişkin bir tespitten ziyade, sözleşme metninin böyle bir kullanıma hukuki dayanak sağlayıp sağlayamayacağı tartışılıyor.
İçerik tarama ile yapay zekâ eğitimi aynı şey değil
Haber içeriklerinin otomatik sistemlerce taranması ile yapay zekâ modeli eğitiminde kullanılması farklı kullanım biçimleri olabilir. Meta’nın yeni koşullarında açık bir eğitim ifadesinin bulunmaması, bu iki kullanım arasındaki sınırın nasıl uygulanacağını tek başına açıklığa kavuşturmuyor. Tartışma, telif haklarının yanı sıra yayıncıların kendi içerikleri üzerindeki denetimiyle de ilgili.
Meta, güncellemenin mevcut robots.txt tercihlerinin geçerliliğini değiştirmediğini savunuyor. Uzmanlar ise korunan geliştirme hükümlerinin yapay zekâ eğitimini de kapsayabilecek genişlikte olduğuna işaret ediyor. Koşulların uygulamada nasıl yorumlanacağı ve içerik sahiplerinin itirazlarının nasıl ele alınacağı konusundaki soru işaretleri sürüyor.
