Rusya’nın Kiev’e yönelik saldırılarında hava savunması için geliştirilen S-400 sistemlerinden ateşlenen füzeleri kara hedeflerine yönelttiği bildiriliyor. Füzelerin fırlatılmasının önceden belirlenememesi, Ukrayna’nın erken uyarı sistemlerinin etkinliği ve savunma için kalan süre konusunda soru işaretlerine yol açtı.
S-400 füzeleri kara saldırılarında nasıl kullanılıyor?
Rusya, hava savunma füzelerini kara hedeflerine karşı kullanmaya 2022’de S-300 sistemleriyle başladı. Daha sonra S-300 ve S-400 ile uyumlu 48N6 füzeleri de bu amaçla devreye alındı. Bu yöntem, hava savunma mühimmatının değerlendirilmesini sağlarken Iskander gibi kara saldırıları için tasarlanan balistik füzelere ek bir kapasite oluşturuyor.
Kullanılan mühimmat arasında 5V55R, 48N6 ve 40N6 füzeleri yer alıyor. Bu mühimmat betonarme ya da yer altındaki tahkimatları delmek üzere tasarlanmadığından güçlendirilmiş hedeflerde Iskander ile aynı etkiyi gösteremiyor. Buna karşılık yüksek hızları, ağır gövdeleri ve patlama sırasında yayılan parçalar, yerleşim alanlarında geniş çaplı hasara neden olabiliyor.
Füzelerin tespiti neden zorlaşıyor?
Ukrayna açısından sorunlardan biri, fırlatma sonrasında savunma sistemlerinin karşılık vermek için yeterli zamanı bulamaması. Kara hedeflerine yönelik kullanımda S-400 füzelerinin saniyede yaklaşık 2,5 kilometre hıza erişebildiği belirtiliyor. Bu hızla 200 kilometrelik mesafe birkaç dakika içinde aşılabiliyor.
Füzelerin izlediği rota da erken uyarı süresini kısaltıyor. İlk aşamada ataletsel seyrüsefer ve radyo komutlarıyla yönlendirilebilen mühimmat, yer radarlarının radyo ufkunun dışına çıktığında ataletsel seyrüseferle yoluna devam ediyor. Bu noktadan sonra radar üzerinden sürekli yönlendirme yapılamıyor. Uzun mesafelerde bu durum isabet hassasiyetini düşürürken savunma sistemlerinin füzeyi izlemesini de güçleştiriyor.
Ukraynalı askeri uzman Oleksii Hetman, Iskander füzelerinin yaklaşık 100 kilometre irtifaya çıkabildiğini ve bu nedenle daha kolay tespit edildiğini belirtiyor. S-400 füzeleri ise daha alçaktan uçabiliyor. Hetman’a göre bazı durumlarda fırlatmayla ilgili istihbarat radar sistemlerine ancak yaklaşık 20 saniye sonra ulaşıyor. Bu gecikme ve tespit güçlüğü, kentlerdeki uyarı sirenlerinin kimi zaman füzeler hedeflerini vurduktan sonra çalmasına neden oluyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin danışmanları arasında yer alan elektronik harp uzmanı Serhii Beskrestnov da Batılı istihbarat servislerinin S-400 füzelerinin fırlatılışını daha önce de saptayamadığını söylüyor. Bu nedenle Kiev saldırılarındaki geç uyarının yalnızca istihbarat paylaşımında olası bir kesintiyle açıklanamayacağı belirtiliyor.
Önleyici füze stoku baskı altında
S-300 ve S-400 füzelerinin kara hedeflerine karşı kullanılması, Ukrayna’nın hava savunma mühimmatı ihtiyacını artırıyor. Patriot ve SAMP/T sistemleri balistik füzelere karşı kullanılabiliyor ancak bu sistemlerin önleyici füzeleri sınırlı sayıda. Rusya’nın aynı saldırıda daha fazla hızlı füze kullanması, Ukrayna’yı kritik tesislerini korumak için daha fazla önleyici mühimmat harcamaya zorluyor.
Ukrayna Hava Kuvvetleri, 5 Ağustos gecesi Rusya’nın 24 balistik füze fırlattığını ve bunların hiçbirinin engellenemediğini bildirmişti. Temmuz ve ağustos aylarındaki diğer saldırılarda da Iskander-M/S-400 kategorisinde kaydedilen çok sayıda füzenin yalnızca küçük bir kısmı durdurulabildi. Ancak Ukrayna’nın kullandığı ortak sınıflandırma, füzelerin ne kadarının S-400 sistemlerinden ateşlendiğini kesin biçimde göstermiyor.
14 Temmuz 2026’da Kiev’e düzenlenen saldırının ardından başkentin Darnitskiy bölgesinde S-400 füzesine ait olduğu belirtilen savaş başlığı ve enkaz parçaları bulundu. Füzenin tam modeli belirlenemedi.
Ukrayna fırlatıcıları hedef alıyor
Ukrayna, sınırlı sayıdaki önleyici füzeleriyle bütün saldırıları durdurmanın yanı sıra Rus füze fırlatıcılarını ateşleme öncesinde etkisiz hale getirmeye çalışıyor. Savunma Bakanı Yevhenii Khmara, eylül ayından ekim başına kadar balistik füze saldırılarında kullanılan sekiz fırlatıcının vurulduğunu açıkladı. Üçü imha edilirken beşi hasar gördü. Ukrayna tarafı, operasyonların bazı Rus saldırılarının iptal edilmesine ya da planlarının değiştirilmesine yol açtığını belirtiyor.
Kiev yönetimi, Patriot sistemlerinde kullanılan PAC-3 ve PAC-2 GEM-T önleyici füzelerinin daha hızlı teslim edilmesini de talep ediyor. Khmara, tekil teslimatların ihtiyacı karşılamadığını ve çok daha fazla önleyici füzeye gereksinim duyduklarını ifade ediyor.
İstihbarat paylaşımı tartışması
Kiev saldırılarında erken uyarı verilmemesi, ABD’nin Ukrayna’yla istihbarat paylaşımını durdurmuş olabileceği iddialarını gündeme getirdi. ABD yönetiminin, Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarını sürdürmesi halinde istihbarat desteğini ve bazı silah tedariklerini kısıtlayabileceği yönünde haberler yayımlandı. Buna karşın ABD ve Ukrayna yetkilileri istihbarat paylaşımının sürdüğünü açıkladı.
Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, 13 Ekim’de Varşova Güvenlik Forumu’nda Washington’la iş birliğinin devam ettiğini doğruladı. Sybiha, önceki geceki saldırıda alarmın geç verilmesini Rusya’nın kullandığı özel silah türüne bağladı; açıklamasının S-400’e işaret ettiği değerlendirildi. Zelenski ise müttefiklerinden saldırı öncesinde erken uyarı alamadıklarını belirterek balistik füze fırlatmalarına ilişkin istihbaratın sivillerin hayatını kurtardığını söyledi.
