İklim göstergelerindeki rekorlar, Dünya’nın iklim sisteminde geri çevrilmesi güç değişimler yaşanabileceğine ilişkin endişeleri artırıyor. Bilim insanlarına göre bugün 30 yaşında olanlar, yaşamları boyunca kritik eşiklerin aşılmasıyla bağlantılı büyük dönüşümler görebilir.
Sera gazlarında ve emisyonlarda rekor
BioScience dergisinde yayımlanan yıllık iklim raporunda, karbondioksit, metan ve azot oksit seviyelerinin 2026’da rekor düzeye ulaştığı bildirildi. Araştırmada atmosferdeki karbon miktarı, okyanus sıcaklıkları ve orman yangınlarının etkilediği alanlar dahil 16 temel iklim göstergesi incelendi.
Rapora göre fosil yakıt tüketimi 2025’te yüzde 0,9 yükseldi. Enerji kaynaklı karbondioksit emisyonları aynı yıl ilk kez 41 gigatonu aşarken, orman yangınları 10,8 milyon hektarlık alanı etkiledi.
İklim sisteminde kritik eşik kaygısı
Okyanuslar, atmosferde biriken fazla ısının önemli bölümünü alıyor. Bu ısı emilimi denizlerin ısınmasına yol açarken buzulların ve kutuplardaki buz kütlelerinin azalması ile deniz seviyelerinin yükselmesi gibi sonuçlarla birlikte görülüyor.
Oregon Eyalet Üniversitesi’nden raporun başyazarı William J. Ripple, şu anda 30 yaşında olan kişilerin yaşamları boyunca iklim sistemindeki kritik eşiklerin aşılmasıyla ilişkili büyük değişimlere tanık olabileceğini ifade etti.
Ripple’ın dikkat çektiği risk alanları arasında Grönland ve Antarktika’daki buz tabakaları, Amazon yağmur ormanları ve Atlantik Okyanusu akıntı sistemi yer alıyor.
Devrilme noktaları ne anlama geliyor?
İklim biliminde “devrilme noktası”, bir sistemin kendi değişimini güçlendiren süreçler sonucunda farklı bir duruma geçebileceği kritik eşiği tanımlıyor.
Yenilenebilir enerjide olumlu gelişme
Raporda iklim mücadelesine ilişkin ilerlemeler de kaydedildi. Yenilenebilir enerji, 2025’te bir asırdan uzun süre sonra ilk kez küresel elektrik üretiminde kömürü geride bıraktı. Düşük karbonlu kaynaklar dünya elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 43’ünü sağladı. Elektrikli otomobillerin satışlardaki payı da artışını sürdürdü.
Bilim insanları, mangrov ormanlarının kıyıları fırtına kabarmalarından koruyabildiğini ve karbon depoladığını belirtti. Dağıtık güneş enerjisi sistemlerinin ise aşırı hava olaylarında elektrik arzının sürmesine katkı sağlayabileceğine dikkat çekti.
Ripple, iklim değişikliğiyle mücadele için kullanılabilecek araçların büyük bölümünün mevcut olduğunu, ancak bunların yeterli hızda devreye alınmadığını söyledi.
