Elon Musk, Tesla ve SpaceX’in olası bir birleşmeyi değerlendirmek üzere görüşmelere başladığını açıkladı. İki şirket, hissedarların talebi üzerine bağımsız yönetim kurulu üyelerinden oluşan özel komiteler kurdu. Görüşmeler başlangıç aşamasında ve henüz herhangi bir anlaşma bulunmuyor.
SpaceX’in salı günü yapılan üçüncü çeyrek finansal sonuç toplantısında konuşan Musk, komitelerin olası birleşmenin koşullarını ve şirketler üzerindeki etkilerini inceleyeceğini söyledi. Her iki şirketin de CEO’su olan Musk, çıkar çatışması nedeniyle müzakerelere katılmadığını ve komitelerde görev almadığını belirtti.
Komiteler birleşmenin koşullarını değerlendirecek
Musk, komitelerde hangi bağımsız yönetim kurulu üyelerinin yer aldığını açıklamadı. Görüşmelerin dışında kalmasını sıra dışı bulduğunu ifade eden Musk, yine de komitelerin yürüttüğü müzakerelerde söz sahibi olmadığını vurguladı.
Öte yandan Musk, şirketlerin daha yakın çalışmasının yarar sağlayabileceği alanlar bulunduğunu dile getirdi. Yapay zekâ yazılımları, çip tasarımı, robotik sistemler, TeraFab projesi, Starmind uydu ağı ve uzaya yük taşıma faaliyetlerini bu alanlar arasında saydı. Yapay süperzekâ çalışmalarında kaynakların ve mühendislik kapasitesinin bir araya getirilmesinin avantaj sunabileceğini savundu.
Birleşme için yönetim kurullarının uzlaşması tek başına yeterli olmayacak; hazırlanabilecek teklif hissedarların onayına sunulacak. Musk, Tesla’da kabul için oy kullanan hissedarların değil, şirketin toplam hisselerinin en az yüzde 50’sini temsil eden desteğin gerektiğini belirtti. Bu eşiğe ulaşmanın güç olabileceğini de kabul etti. Özel komiteler, işlemin nasıl yapılandırılacağı konusunda henüz anlaşmış değil ve süreç bir birleşme kararı çıkmadan da sona erebilir.
Birleşik şirketin değeri 3,6 trilyon doları aşabilir
Tesla ile SpaceX’in birleşmesi hâlinde ortaya çıkacak şirketin toplam değerinin 3,6 trilyon doların üzerine çıkabileceği belirtiliyor. Böyle bir yapı otomotiv, enerji, uzay taşımacılığı, uydu iletişimi, robotik ve yapay zekâ faaliyetlerini aynı çatı altında toplayabilir. Ancak finansal sonuçlar, hangi şirketin diğerini bünyesine katacağına göre değişecek.
Tesla’nın SpaceX’i satın alması senaryosunda işlemi finanse etmek için çok sayıda yeni hisse çıkarılması gerekebilir. Bu durumda mevcut Tesla hissedarlarının birleşik şirketteki payı azalabilir. SpaceX’in roket programları, fırlatma altyapısı ve uzay projeleri her yıl on milyarlarca dolarlık yatırım gerektiriyor. Tesla da elektrikli otomobil üretimini büyütmek, yeni fabrikalar kurmak ve batarya üretimini artırmak için önemli kaynak ayırıyor. Uzay faaliyetlerine aktarılacak finansmanın Tesla’nın otomotiv ve enerji yatırımları üzerinde baskı oluşturması olası sorunlar arasında gösteriliyor. İki şirketin farklı sektörlerdeki düzenleyici yükümlülükleri ve operasyonel öncelikleri de birleşik yapının yönetimini karmaşıklaştırabilir.
Satın alma yönü ve hissedar payları belirsiz
Wall Street analistleri ve hukuk uzmanları arasında öne çıkan senaryo, SpaceX’in Tesla’yı satın alması ya da hisse takasıyla bünyesine katması. SpaceX’in halka arzından bu yana Tesla’dan daha yüksek değerlemeye sahip olması bu olasılığın gerekçelerinden biri olarak aktarılıyor. Böyle bir durumda SpaceX hissedarları birleşik şirketin çoğunluk kontrolünü elde tutabilir; Tesla yatırımcılarının sahiplik ve karar alma gücü ise azalabilir. Bu nedenle fiyatlandırma ve hissedarlar arasındaki pay dağılımı olası müzakerelerin temel başlıkları arasında yer alıyor.
Birleşme, Tesla’nın otonom sürüş sistemleri ve insansı robotlarını SpaceX’in uzay taşımacılığı ve uydu iletişimi faaliyetleriyle aynı kurumsal yapıda buluşturabilir. Musk’ın uzun vadeli hedefleri arasında yer alan yapay süperzekâ ve Mars’ta insan yerleşimleri kurulması projeleri de bu yapı üzerinden finanse edilebilir. Ancak faaliyetlerin çeşitlenmesi, yatırımcıların üstleneceği riskleri de genişletebilir. Uzay projelerinin yüksek maliyetleriyle otomotiv sektöründeki üretim ve kârlılık hedeflerinin nasıl dengeleneceği henüz belli değil.
Tesla hissedarları geçen yıl, Delaware’deki bir yargıcın bağımsızlık eksikliği gerekçesiyle geçersiz saydığı büyük ücret paketine rağmen Musk’ın ödeme planını onaylamıştı. Bu karar, yatırımcıların en azından bir bölümünün Musk’ın uzun vadeli hedeflerini desteklemeyi sürdürdüğünü gösteriyor. Bununla birlikte, yönetici ücretlerine ilişkin oylamayla iki büyük şirketin birleşmesini onaylamak aynı değil. Sahiplik oranlarının değişmesi ve yatırım risklerinin yeniden dağılması hissedarların kararını etkileyebilir.
Görüşmeler henüz anlaşmaya dönüşmedi
Barclays’in bu ayın başında müşterilerine gönderdiği değerlendirme notunda, olası birleşme duyurusunun Tesla’nın 3 Aralık 2026’da yapılması planlanan yıllık hissedarlar toplantısından önce gelebileceği öne sürüldü. Ancak Musk’ın açıklamalarına göre görüşmeler kesin bir anlaşmaya ulaşmış değil. Özel komitelerin önce finansal ve hukuki koşullarda uzlaşması, ardından hazırlanacak teklifin hissedarların değerlendirmesine sunulması gerekiyor.
Ortak bir şirket teknoloji geliştirme süreçlerinde bazı avantajlar sağlayabilir. Buna karşılık yüksek yatırım gereksinimleri ve hissedarlık yapısındaki muhtemel değişiklikler soru işaretleri yaratıyor. Birleşmenin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinin yanı sıra, olası anlaşmanın hangi koşullarda hazırlanacağı da belirleyici olacak.
